Türkiye-Ukrayna Serbest Ticaret Anlaşması: Kazanımlar ve Beklentiler
Türkiye ve Ukrayna arasında imzalanan ve 4 Ekim 2024 tarihinde onaylanan Serbest Ticaret Anlaşması (STA), iki ülke arasındaki ticareti güçlendirmek ve ekonomik ilişkileri derinleştirmek adına atılmış önemli bir adım olarak öne çıkıyor.
Anlaşma henüz uygulamaya geçmiş değil, İthalat Rejim Kararının ve Menşe Yönetmeliğinin yayımlanması bekleniyor.
Bu Anlaşma, hem Türkiye hem de Ukrayna için çeşitli ekonomik kazanımlar sağlayacak şekilde yapılandırılmıştır. Anlaşmanın temel hedefi, iki ülkenin ihracat hacmini artırarak, karşılıklı ticaret engellerini ortadan kaldırmak ve rekabet avantajı sunmaktır.
Türkiye'nin Kazanımları
1. Pazar Erişimi ve İhracat Avantajı
Türkiye, Ukrayna pazarında ihracatçılarının önündeki gümrük vergisi yükünü büyük ölçüde kaldırmaktadır. Bu sayede, Türkiye'nin başta tekstil, otomotiv, beyaz eşya, sebze ve meyve gibi ürünlerde AB ihracatçılarıyla daha etkin bir şekilde rekabet edebilmesi sağlanacaktır. Türkiye, AB ile Ukrayna arasında mevcut olan Derin ve Kapsamlı Serbest Ticaret Anlaşması nedeniyle olası pazar kayıplarını bu Anlaşma ile engellemiş olacaktır. Bu durum, Türk ihracatçılarına Ukrayna pazarında yeni fırsatlar sunarken, ürün çeşitliliğini ve ticaret hacmini de artıracaktır.
2. Tarım ve Sanayi Ürünlerinde Dengeli Ticaret
Anlaşma ile Türkiye, Ukrayna’dan ithal edilen birçok tarım ve sanayi ürününde gümrük vergilerini azaltmakla beraber, Türkiye tarım ve demir-çelik gibi hassas sektörlerde kota uygulayacaktır. Bu strateji, Türkiye'nin iç pazarını korurken, Ukrayna ile olan ticaret ilişkilerinin dengeli bir şekilde gelişmesine olanak tanıyacaktır. Özellikle, hassas tarım ürünleri ve demir-çelik sektörleri, bu kotalar ve vergi indirimleri sayesinde korunacaktır.
3. Hizmet Ticareti ve Taşımacılık
Anlaşma, hizmet ticareti açısından da önemli avantajlar sağlıyor. Taşımacılık ve lojistik sektörleri için getirilen düzenlemeler, ikili ve transit taşımaların kotasız olarak gerçekleştirilmesine imkan tanıyor. Üçüncü ülke taşımaları hariç tüm taşımaların kotadan muaf tutulması, lojistik maliyetlerini azaltarak ticaretin daha hızlı ve düşük maliyetlerle yapılmasını sağlayacaktır. Ayrıca liman ve geçiş ücretlerinin makul seviyelerde tutulması, taşımacılık sektöründe uluslararası rekabetin güçlendirilmesine katkıda bulunacaktır.
4. Yatırım Kolaylıkları
Anlaşma kapsamında, Türkiye'nin Ukrayna'da faaliyet gösteren iş dünyası için yatırımla ilgili idari süreçler daha şeffaf ve öngörülebilir hale getirilecektir. Özellikle inşaat, turizm, imalat, tekstil, enerji ve taşımacılık gibi sektörlerdeki yatırımların teşvik edilmesi, Türk yatırımcılar için Ukrayna pazarında önemli fırsatlar sunacaktır. Ayrıca yatırımcıların karşılaştığı sorunların çözümü için bir çalışma grubu kurulmuş olup, bu grup teknik seviyede işbirliği yapılmasını sağlayacaktır.
Ukrayna'nın Kazanımları
1. Düşük Gümrük Vergileri ve Sanayi İhracatı
Türkiye, Ukrayna’dan gelen sanayi ürünlerinin %93.4’üne ve tarım ürünlerinin %7.6’sına gümrük vergisi uygulamayacaktır. Bu, Ukrayna’nın sanayi ihracatını önemli ölçüde artıracak ve Türkiye pazarına daha kolay erişim sağlayacaktır. Özellikle Ukrayna’nın demir-çelik ve metal sektörleri, bu serbestleşmeden büyük ölçüde faydalanacaktır. Türkiye'nin 130 metal ürünü için gümrük vergilerini indirmesi ve bazı ürünlerde kotalar uygulaması, Ukrayna'nın metal ihracatında önemli bir avantaj yaratacaktır.
2. Kademeli Vergi İndirimi ve Kotalar
Ukrayna, bazı sanayi ürünlerinde kademeli vergi indirimleri uygulayacaktır. Ayrıca metal sektöründe belirli ürünler için kotalar oluşturulmuştur. Bu kademeli serbestleşme, Ukrayna’nın özellikle çelik ve metal sektörlerindeki ihracatını Türkiye’ye karşı daha avantajlı hale getirebilecek ve sektörel büyümeyi destekleyecektir.
3. Kullanılmış Araçlar ve Geçiş Süreleri
Anlaşma, Ukrayna’nın kullanılmış araç ithalatındaki vergileri sürdürmesine olanak tanıyor. Ayrıca, bazı hafif sanayi ürünleri için 3-5 yıllık geçiş süreleri belirlenmiştir. Bu durum, Ukrayna’nın iç pazarını koruma stratejisini desteklerken, anlaşma sayesinde aşamalı olarak ticari faaliyetlerin artırılması hedefleniyor.
4. Hurda Metal İhracatında Vergi
Ukrayna, hurda metal ihracatına vergi uygulama hakkını saklı tutmaya devam edecektir. Bu düzenleme, Ukrayna’nın yerel sanayi sektörünü koruma ve sürdürülebilir sanayi politikalarını devam ettirme stratejisinin bir parçası olarak görülüyor.
Sonuç
Türkiye-Ukrayna Serbest Ticaret Anlaşması, her iki ülkenin de ticaretini serbestleştirmesi ve ekonomik ilişkilerini güçlendirmesi açısından stratejik bir öneme sahip. Türkiye, Ukrayna pazarında daha rekabetçi bir konuma gelirken, Ukrayna da Türkiye’nin büyük ve dinamik pazarına erişim sağlayarak ekonomik büyümesine ivme kazandıracaktır.